അഥ ത്രയോദശോഽധ്യായഃ .
ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞവിഭാഗയോഗഃ .
അർജുന ഉവാച -
പ്രകൃതിം പുരുഷം ചൈവ ക്ഷേത്രം ക്ഷേത്രജ്ഞമേവ ച .
ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമി ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം ച കേശവ ..
ശ്രീഭഗവാനുവാച -
ഇദം ശരീരം കൗന്തേയ ക്ഷേത്രമിത്യഭിധീയതേ .
ഏതദ്യോ വേത്തി തം പ്രാഹുഃ ക്ഷേത്രജ്ഞ ഇതി തദ്വിദഃ ..
ക്ഷേത്രജ്ഞം ചാപി മാം വിദ്ധി സർവക്ഷേത്രേഷു ഭാരത .
ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞയോർജ്ഞാനം യത്തജ്ജ്ഞാനം മതം മമ ..
തത്ക്ഷേത്രം യച്ച യാദൃക്ച യദ്വികാരി യതശ്ച യത് .
സ ച യോ യത്പ്രഭാവശ്ച തത്സമാസേന മേ ശൃണു ..
ഋഷിഭിർബഹുധാ ഗീതം ഛന്ദോഭിർവിവിധൈഃ പൃഥക് .
ബ്രഹ്മസൂത്രപദൈശ്ചൈവ ഹേതുമദ്ഭിർവിനിശ്ചിതൈഃ ..
മഹാഭൂതാന്യഹങ്കാരോ ബുദ്ധിരവ്യക്തമേവ ച .
ഇന്ദ്രിയാണി ദശൈകം ച പഞ്ച ചേന്ദ്രിയഗോചരാഃ ..
ഇച്ഛാ ദ്വേഷഃ സുഖം ദുഃഖം സംഘാതശ്ചേതനാ ധൃതിഃ .
ഏതത്ക്ഷേത്രം സമാസേന സവികാരമുദാഹൃതം ..
അമാനിത്വമദംഭിത്വമഹിംസാ ക്ഷാന്തിരാർജവം .
ആചാര്യോപാസനം ശൗചം സ്ഥൈര്യമാത്മവിനിഗ്രഹഃ ..
ഇന്ദ്രിയാർഥേഷു വൈരാഗ്യമനഹങ്കാര ഏവ ച .
ജന്മമൃത്യുജരാവ്യാധിദുഃഖദോഷാനുദർശനം ..
അസക്തിരനഭിഷ്വംഗഃ പുത്രദാരഗൃഹാദിഷു .
നിത്യം ച സമചിത്തത്വമിഷ്ടാനിഷ്ടോപപത്തിഷു ..
മയി ചാനന്യയോഗേന ഭക്തിരവ്യഭിചാരിണീ .
വിവിക്തദേശസേവിത്വമരതിർജനസംസദി ..
അധ്യാത്മജ്ഞാനനിത്യത്വം തത്ത്വജ്ഞാനാർഥദർശനം .
ഏതജ്ജ്ഞാനമിതി പ്രോക്തമജ്ഞാനം യദതോഽന്യഥാ ..
ജ്ഞേയം യത്തത്പ്രവക്ഷ്യാമി യജ്ജ്ഞാത്വാമൃതമശ്നുതേ .
അനാദിമത്പരം ബ്രഹ്മ ന സത്തന്നാസദുച്യതേ ..
സർവതഃ പാണിപാദം തത്സർവതോഽക്ഷിശിരോമുഖം .
സർവതഃ ശ്രുതിമല്ലോകേ സർവമാവൃത്യ തിഷ്ഠതി ..
സർവേന്ദ്രിയഗുണാഭാസം സർവേന്ദ്രിയവിവർജിതം .
അസക്തം സർവഭൃച്ചൈവ നിർഗുണം ഗുണഭോക്തൃ ച ..
ബഹിരന്തശ്ച ഭൂതാനാമചരം ചരമേവ ച .
സൂക്ഷ്മത്വാത്തദവിജ്ഞേയം ദൂരസ്ഥം ചാന്തികേ ച തത് ..
അവിഭക്തം ച ഭൂതേഷു വിഭക്തമിവ ച സ്ഥിതം .
ഭൂതഭർതൃ ച തജ്ജ്ഞേയം ഗ്രസിഷ്ണു പ്രഭവിഷ്ണു ച ..
ജ്യോതിഷാമപി തജ്ജ്യോതിസ്തമസഃ പരമുച്യതേ .
ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം ജ്ഞാനഗമ്യം ഹൃദി സർവസ്യ വിഷ്ഠിതം ..
ഇതി ക്ഷേത്രം തഥാ ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം ചോക്തം സമാസതഃ .
മദ്ഭക്ത ഏതദ്വിജ്ഞായ മദ്ഭാവായോപപദ്യതേ ..
പ്രകൃതിം പുരുഷം ചൈവ വിദ്ധ്യനാദീ ഉഭാവപി .
വികാരാംശ്ച ഗുണാംശ്ചൈവ വിദ്ധി പ്രകൃതിസംഭവാൻ ..
കാര്യകാരണകർതൃത്വേ ഹേതുഃ പ്രകൃതിരുച്യതേ .
പുരുഷഃ സുഖദുഃഖാനാം ഭോക്തൃത്വേ ഹേതുരുച്യതേ ..
പുരുഷഃ പ്രകൃതിസ്ഥോ ഹി ഭുങ്ക്തേ പ്രകൃതിജാൻഗുണാൻ .
കാരണം ഗുണസംഗോഽസ്യ സദസദ്യോനിജന്മസു ..
ഉപദ്രഷ്ടാനുമന്താ ച ഭർതാ ഭോക്താ മഹേശ്വരഃ .
പരമാത്മേതി ചാപ്യുക്തോ ദേഹേഽസ്മിൻപുരുഷഃ പരഃ ..
യ ഏവം വേത്തി പുരുഷം പ്രകൃതിം ച ഗുണൈഃ സഹ .
സർവഥാ വർതമാനോഽപി ന സ ഭൂയോഽഭിജായതേ ..
ധ്യാനേനാത്മനി പശ്യന്തി കേചിദാത്മാനമാത്മനാ .
അന്യേ സാംഖ്യേന യോഗേന കർമയോഗേന ചാപരേ ..
അന്യേ ത്വേവമജാനന്തഃ ശ്രുത്വാന്യേഭ്യ ഉപാസതേ .
തേഽപി ചാതിതരന്ത്യേവ മൃത്യും ശ്രുതിപരായണാഃ ..
യാവത്സഞ്ജായതേ കിഞ്ചിത്സത്ത്വം സ്ഥാവരജംഗമം .
ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞസംയോഗാത്തദ്വിദ്ധി ഭരതർഷഭ ..
സമം സർവേഷു ഭൂതേഷു തിഷ്ഠന്തം പരമേശ്വരം .
വിനശ്യത്സ്വവിനശ്യന്തം യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി ..
സമം പശ്യൻഹി സർവത്ര സമവസ്ഥിതമീശ്വരം .
ന ഹിനസ്ത്യാത്മനാത്മാനം തതോ യാതി പരാം ഗതിം ..
പ്രകൃത്യൈവ ച കർമാണി ക്രിയമാണാനി സർവശഃ .
യഃ പശ്യതി തഥാത്മാനമകർതാരം സ പശ്യതി ..
യദാ ഭൂതപൃഥഗ്ഭാവമേകസ്ഥമനുപശ്യതി .
തത ഏവ ച വിസ്താരം ബ്രഹ്മ സമ്പദ്യതേ തദാ ..
അനാദിത്വാന്നിർഗുണത്വാത്പരമാത്മായമവ്യയഃ .
ശരീരസ്ഥോഽപി കൗന്തേയ ന കരോതി ന ലിപ്യതേ ..
യഥാ സർവഗതം സൗക്ഷ്മ്യാദാകാശം നോപലിപ്യതേ .
സർവത്രാവസ്ഥിതോ ദേഹേ തഥാത്മാ നോപലിപ്യതേ ..
യഥാ പ്രകാശയത്യേകഃ കൃത്സ്നം ലോകമിമം രവിഃ .
ക്ഷേത്രം ക്ഷേത്രീ തഥാ കൃത്സ്നം പ്രകാശയതി ഭാരത ..
ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞയോരേവമന്തരം ജ്ഞാനചക്ഷുഷാ .
ഭൂതപ്രകൃതിമോക്ഷം ച യേ വിദുര്യാന്തി തേ പരം ..
ഓം തത്സദിതി ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതോപനിഷത്സു
ബ്രഹ്മവിദ്യായാം യോഗശാസ്ത്രേ ശ്രീകൃഷ്ണാർജുനസംവാദേ
ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞവിഭാഗയോഗോ നാമ ത്രയോദശോഽധ്യായഃ ..
ഗോപാല സ്തുതി
നമോ വിശ്വസ്വരൂപായ വിശ്വസ്ഥിത്യന്തഹേതവേ. വിശ്വേശ്വരായ �....
Click here to know more..ഗണപതി പഞ്ചക സ്തോത്രം
ഗണേശമജരാമരം പ്രഖരതീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രം സുരം ബൃഹത്തനുമനാമയം....
Click here to know more..ദേവീ മാഹാത്മ്യം - അധ്യായം 13
ഓം ഋഷിരുവാച . ഏതത്തേ കഥിതം ഭൂപ ദേവീമാഹാത്മ്യമുത്തമം . ഏവ....
Click here to know more..